Tinh bột và cellulose — 4 thí nghiệm
4 TN chọn được: màu iodine–tinh bột (I₃⁻ mắc kẹt trong xoắn amylose, cellulose đối chứng không đổi màu), thuỷ phân tinh bột (HCl, thử lại bằng Cu(OH)₂ → đỏ gạch), cellulose + HNO₃ đặc (nitrocellulose cháy nhanh không khói), và cellulose tan trong nước Schweizer.
Phản ứng màu của hồ tinh bột với iodine
Nhỏ dung dịch iodine trong KI vào hồ tinh bột 1%. Amylose (mạch xoắn) hấp phụ các ion polyiodide vào bên trong vòng xoắn, tạo phức bọc màu xanh tím đặc trưng; cellulose (mạch thẳng) không có khoang xoắn nên không đổi màu.
Cơ chế (không phải phương trình phản ứng)
Amylose (mạch xoắn) hấp phụ I₃⁻/I₅⁻ (polyiodide, từ I₂ trong KI) vào bên trong vòng xoắn → phức bọc "amylose–iodine" màu xanh tím. Đây là hấp phụ (host–guest), không phải liên kết cộng hoá trị mới.
Cellulose (mạch thẳng, liên kết β-1,4-glycoside) không xoắn nên không có khoang giữ iodine → không đổi màu.
Lưu ý: đây là phản ứng hấp phụ (host–guest), không tạo liên kết cộng hoá trị mới — iodine chỉ bị giữ vật lý bên trong vòng xoắn amylose.
Không cần đun nóng — phản ứng màu xảy ra ngay khi nhỏ giọt và lắc đều.
Số liệu trực tiếp
Sẵn sàng. Ống nghiệm chứa dung dịch trong suốt/hơi đục. Nhấn "Nhỏ giọt iodine" để nhỏ dung dịch iodine trong KI.